حسنعلى خان افشار

237

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

به منزل سلطان على خان بزرگ يكى از خاندان محلى شوشتر و يكى از احفاء امامان مقدس محمدى هدايت شدم . . . ميرزا سلطان علىخان نفوذ زيادى ميان اعراب بيابانگرد داشت « 1 » . لايارد نيز او را نيرومندترين عمال شوشتر دانسته است و مىنويسد : ميرزا سلطان على خان ، عموزاده عبد الله خان حكمران سابق عربستان [ خوزستان ] است او هفت خانه در شهر دارد و مىتواند در صورت لزوم تعدادى مرد مسلح بسيج كند « 2 » . همو از رابطه دوستانهء اين فرد با محمد تقى خان بختيارى ياد مىكند كه به اين سبب پس از دستگيرى محمد تقى خان وى نيز مورد سوء ظن معتمد الدوله قرار مىگيرد « 3 » . سلطان على خان افزون بر نفوذى كه در درون شهر داشته است ، چهارده آبادى از روستاهاى پيرامون شهر را نيز صاحب بوده است « 4 » . در گزارش لايارد از ديگر عمال شوشتر چون محمد زمان خان - كسى كه پس از اردوكشى معتمد به خوزستان رياست شهر را يافت - سلطان محمد خان و عزيز الله خان ياد شده است و آمده است كه اين خوانين شهر را بين خود تقسيم كرده و هر كدام نيز تعدادى تفنگچى سواره و پياده در اختيار دارند . اينان با ميرزا سلطان على خان گاهى در صلح و زمانى در جنگند « 5 » . 76 . حاج شيخ جعفر از همهء مجتهدان شوشتر سرشناس‌تر است و در بسيارى از كتاب‌ها از او ياد شده است « 6 » او فرزند مرحوم حاج ملا حسين بن حاجى ملا على ابن على ( معروف به نجار ) ابن حسين شوشترى است « 7 » و در 1230 در شوشتر متولد شد . در هشت سالگى با پدرش به عتبات رفت . . .

--> ( 1 ) . دوبد ، سفرنامهء لرستان و خوزستان ، ص ص 335 و 336 . ( 2 ) . لايارد . . . ، همانجا . ( 3 ) . نك : لايارد . . . ، همانجا . ( 4 ) . نك : دوبد ، سفرنامهء لرستان و خوزستان ، ص 338 . ( 5 ) . لايارد . . . ، همانجا ؛ و نيز نك : Loftus , Travels and . . . , pp . 300 - 305 . ( 6 ) . نك : حبيب آبادى ، ميرزا محمد على ، مكارم الآثار ، ج 3 ، ص 844 . ( 7 ) . همانجا ، ص 839 .